Hava Kirliliğine Neden Olan Ülkeler
tarafından
130
Hava Kirliliğine Neden Olan Ülkeler

Hava Kirliliğine Neden Olan Ülkeler
İlkel çağlarda çevreye verilen zararın en az miktarda olduğu bilinen bir gerçek. Dünya üzerinde kirliliğe neden olmayan aktivite neredeyse yok gibi. Her yıl araba egzozlarından çıkan dumanlar, kömür santralleri, orman yangınları ve hayvansal gazlar atmosfer doğal seviyesini bozan ve iklimsel değişikliklere neden olan etmenlerdendir.
Ama bu gezegende felakete neden olan bu faktörlere sebep kimi suçlamalıyız? Tam olarak söylemek zor. Kişi başına düşen kirliliği ölçerseniz, Kanada bu faillerden uzaktadır. Öte yandan, çevresel kirlilikten ölenler açısından ölçtüğünüzde, o zaman Gürcistan’ın küçük ulusu Çin’i bile geride bıraktığı görülüyor. Öte yandan, gerçek sera gazı emisyonları açısından baktığınız zaman, o zaman net bir sorumlu görmek mümkün. Şimdi sırayla sorumlu olan ülkelerin oranlarına bakalım;
Çin (yıllık 10,357 mtCO2 emisyon)
Dürüst olalım: Yeryüzünde başka hiçbir ülke, Çin kadar karbondioksit yaymaz. ABD, Hindistan, Rusya ve Japonya’nın birdenbire tek bir devlete yerleşmeye karar verse bile (tam olarak neden ve nasıl emin olacağımızdan emin değiliz), bu yeni oluşacak süper ulus bile Çin kadar zararlı olamaz. Kirleticilik olimpik bir spor olsaydı, Çin her seferinde evine altın madalya getirecekti.
Çin’in zehirli havasının tüm hikayelerini tekrarlamamız gerekmiyor. Ölümcül dumanlı sis tüm bölgeleri boğuyor. Yüzünüzün önünde birkaç metreden daha fazlasını görmek imkansız olmasına neden olan sis. Ülkenin havasını teneffüs etmenin sizin için zararlı olduğunu düşünen çalışmalar oldukça fazla.Açıkçası eğer tatil planlarınız arasında Çin varsa tekrar düşünmenizi öneririz.
Pekin ‘zehirli hava’ problemiyle mücadele etmekle oldukça başarısız görünüyor. Son veriler, Çin’in hava krizinin zaman geçtikçe daha da kötüleştiğini göstermektedir.
ABD (yıllık 5.414 mtCO2 emisyon)
Amerika en üst seviyeye geldiği onun çok geliştiğini mi göstermektedir? Cevap tabiiki de hayır! Her yıl atmosfere salınan 5.000 milyon tondan fazla CO2 ile ABD, dünyadaki neredeyse tüm ülkelerden daha fazla zehirli gazı atmosfere iletmektedir.
Akciğer Birliği tarafından hazırlanan 2016 tarihli bir raporda, ülkenin nüfusunun yarısından fazlasının tehlikeli hava kirliliğine maruz kalma riski altında yaşadığı tespit edilmiştir. Astım, kanser, kalp hastalığı ve üreme problemleri riski altında olan 166 milyon Amerikalı var demektir. Hepsinin ortak problemi kirli havayı soluması ve buna bağlı olarak hastalanmasıdır. Küresel Karbon Atlası’na göre, hala en büyük yayıcılardan biri olarak kayıtlarda yerini almıştır. Yine de bu kirliliğin ardında bile hiçbir düzelme belirtisi yok.
Hindistan (yıllık 2,274 mtCO2)
Rusya ve İran’ın bir araya geldiğinde bile bu kadar kirli havaya yayamadığı belirtiliyor. Dünyanın en kirli havasına ev sahipliği yapan çılgın nüfusu, tüm bölgeyi tehdit edebilecek ekolojik bir bombaya katkıda bulunuyor. Hava kirliliği nedeniyle her yıl Hindistan’da 1.2 milyon insanın öldüğü tahmin ediliyor. Bu, her 12 ayda bir Prag’ın tüm nüfusuna denk geldiği vahim bir durumu temsil ediyor.
Hindistan, emisyonları azaltmaya ve temiz enerjiye doğru ilerlemesine rağmen, ekonomistler bunun pratik anlamda mümkün olup olmayacağını soruyorlar. Hindistan ekonomisi patlıyor, ancak Çin’in en fakir vatandaşları için iyi bir yaşam standardı sağlaması açısından hala uzun bir yolu var. Yüz milyonlarca insan hala elektriksiz. On milyonlarca insan yoksulluğa sıkışmış durumda, bu yüzden çoğumuz bunu hayal bile edemiyor. Hindistan’ın son zamanlardaki ekonomik kazanımlarının merkezi, ucuz, atmosferi yok eden kömüre olan bağımlılığı olmuştur.
Öte yandan, Hindistan, kıyı kentlerinin sular altında kalması ve ekinlerin yok olmasıyla birlikte, iklim değişikliğinin en çok etkileneceği ülkelerden biri olması oldukça karmaşık bir konu.
Japonya (yıllık 2123 mtCO2)
Yılda birkaç yüz milyon ton CO2 harcanması, düzenli olarak Asya Pasifik’in en büyük 2. kirleticisi haline getirye yetiyor. Japonya bugün yüksek seviye bir yayıcı olabilir, ancak daha önce gelenlere kıyasla daha temiz bir ülke durumunda. 1960’larda, Japonya şu andaki Çin’di fakat yıllar içerisinde bu durum tüzeltilmeye çalışılmıştır. Minamata Hastalığı gibi bazı kirlilikle ilgili hastalıklar, ilk olarak tanımlandıkları Japon şehirlerinden sonra hala dünya çapında bilinmektedir. Ancak, 1970’lerde Japonya’nın, sisli havasından, bugün olduğu gibi nispeten temiz bir yere doğru yavaş yavaş tırmanmaya başladığı emisyonları frenlemek için büyük bir itici güç haline geldi.
Aslında, Japonya’nın yakın zamanda kömür yakıtlı elektrik santrallerine olan bağımlılığı olmasaydı, işler daha da iyi olurdu. 2014, ülkenin rekor emisyonları nedeniyle ikinci en kötü yılıydı. Bunun için 2011’in Fukushima felaketine neler olduğunu araştırabilirsinzi. Çernobil’e benzerlikten uzak olan tek nükleer felaket, neredeyse tüm Japonya’nın nükleer santrallerinin kapanmasına ve yerine kömür yakıtlı olanların getirilmesine neden oldu.
Rusya Federasyonu (yılda yaklaşık 1.617 mtCO2)
Rusya’nın ne kadar kirli olduğuna dair bir resme ihtiyacınız varsa, Karabash kasabasından başka bir yere bakmayın. Kazakistan’ın 100 mil kuzeyindeki küçük bir kasaba olan Karabash, sadece 13.000 kişiye ev sahipliği yapıyor… çünkü muhtemelen orada yaşamak için yeterince çılgın kimse yok . Nehir suyu turuncu. Göl ölü ve kırmızı. Siyah görüntüyle bir mil uzunluğundaki sırt kasabanın içinden geçiyor. Hava çok iğrenç, gözlerin yaşarmasına ve boğazının yanmasına sebep oluyor. Çocuklarda çoklu doğum kusurları vardır. 1996 yılında hükümet burayı felaket bölgesi ilan etti.
Tabii ki, çoğu Rus, bu kasvetli duruma uzakta bir şehirde yaşamıyor. Ancak, daha zengin batı şehirlerinde bile, işler hala kötüleşebilir. Moskova zaman zaman kirliliği ‘özellikle tehlikeli’ seviyelerde olduğu kaydedildi ve 2010 yılında, Pekin’de göreceğiniz bir şey gibi boğucu bir havaya mevcuttu. Yine de, Rusya’nın iklim değişikliği üzerindeki etkisi için gerçekten suçlanan Sibirya sanayi kentleri ile sınırlı.
İlginçtir ki, Kremlin bununla savaşmaktan çok rahatsız görünmüyor. Moskova son zamanlarda karbon azaltma planını açıklamasına rağmen, bazı analistler uzun vadede emisyonları artıracağını söyledi.
Almanya (yılda 798 mtCO2 emisyon)
Yani, muhtemelen bu listede Almanya’yı görmek çok şaşırtıcı. AB’nin ekonomik güç merkezi olan Almanya’nın da hatasız temiz ve verimli olması gerekiyor. Tamamen bu sizin görüşünüz… sadece görünür kirlere konsantre olmanız şartıyla bu doğru. Almanya’nın şehirleri arasında dolaşmak uçan bir ölüm fırtınasına adım atmak gibidir. Örneğin Stuttgart, “Almanya’nın Pekin’i” olarak adlandırılıyor. Çin’de gördüğünüz aynı duman bulutlarını görmesenizde, yine de sağlıksız bir hava olduğunu hissedebilirsiniz. Tehlikeli CO2 parçacıkları 2014 yılında 64 gün boyunca yasal limiti aştı, Seul ve Los Angeles’tan daha fazla olduğu ölçüldü. Berlin, Hamburg ve Münih dahil 28 Almanya bölgesinde, hava kirliliği seviyelerinin tehlikeli olduğunu düşünülüyor. Sadece 2013 yılında, azot dioksitin tehlikeli miktarlarının 10.600 ‘den fazla kişinyi öldürdüğü tahmin edilmektedir.
Eğer bu durumun önüne geçilmezse yek vücut olan AB kirliliği en fazla olan ülkeler konumuna itecektir.
İran (yılda 648 mtCO2 emisyon)
Riyad’dan gelen Basra Körfezi’ne kısa bir sıçrama yaparsanız gezegenin diğer süper kirleticilerinden birine denk gelirsiniz. İran İslam Cumhuriyeti, kelimenin tam anlamıyla dünyanın en kirli yeri olma unvanını taşıyan talihsiz bir şehir olan Ahvaz’a ev sahipliği yapmaktadır. Hava kalitesi, bir milyonluk bir şehirde o kadar azdır ki, Dünya Sağlık Örgütü ne kadar tehlikeli olduğunu bile ölçemez hale gelmiştir. Resmi ölçeği, kübik metre hava başına 20 mikrogramdan fazla, sağlık açısından zararlı PM10 partikülünü içermektedir. Ahvaz, metreküp başına 372 mikrogramdan fazla PM10’a sahiptir. Bu havayı solumak yerine akciğerlerinizi bir kanalizasyon borusuna bağlayabilirsiniz.
Ama bu sadece Ahvaz değil. İran’ın dört bir yanında durum aynı, Tahran’dan Qom’a,kadar durum neredeyse aynı. Kasım 2016’da, tüm başkent okulları, şehri boğucu katil duman bulutları nedeniyle kapatılmak zorunda kalındı. ‘Katil’ kelimesini yerinde kullanıyoruz. Sadece 23 gün içinde 400’den fazla insan hava kirliliğinden öldü.
Petrokimya endüstrilerine bağımlı olmanın yanı sıra, İran’ın kötü hava şartlarından bir tanesi de, İslam Devrimi’ni takip eden yaptırımlar. Duman-körüklü otomobiller ve düşük dereceli yakıtlar, durumun açık nedenleri arasında sayılmaktadır.
Güney Kore (yıllık 592 mtCO2)
Güney Kore, nükleer silahlarla donanmış bir ülkenin yarısı tarafından işgal edilen bir yarımadada, temiz hava olduğu düşünülebilir. Temiz, güvenli, modern, zengin… ayrıca çok kirli. Kısmen, bu Çin’in hatası. Komşu süper-kirletici, hem Koreas hem de onun kanserojen içeren zehirli hava gönderir. Fakat Küresel Karbon Atlası, diğer ülkelerin neden olduğu kirliliği takip etmiyor. Pek çokları Seul’un temiz hava problemi Kore Cumhuriyeti’nin kendisinden geldiğini aktarmaktadır. NPR’nin belirttiği gibi, ülkeye daha fazla yol kat ederek, 50 kömür tesisi inşaa edildiği görülebilir.
Peki Güney Kore bu sorunu çözmek için ne yapıyor? Aslında hiçbir şey. Güney Kore Asya Pasifik’te karbon çıkışlarını artıran birkaç ülkeden sadece biri.
Kanada (yıllık 557 mtCO2 emisyon)
Yeryüzündeki en büyük ikinci ülke olan Kanada, bakir ormanlık arazi, ıssız dağ sıraları, kristal mavisi gölleri ve bufalo sürüsünü boğmak için yeterince kirli.
Evet, gıcırtılı temiz imajına rağmen, Kanada aslında çok kirli. Kanada da en büyük sersemleticiden bile daha fazla duman bulutunu soluyor. 2015 yılında Kanada, 35,9 milyonluk bir nüfusa havadan yayılan 557 mtCO2 (milyon ton CO2) gönderdi. Ekim 2016’da, hükümet ülkeyi daha temiz bir ekonomiye götürecek bir karbon vergisi planı hazırladı. Bunun başarısız olması, yakın ülkelerin havasındaki baskıdan kaynaklandığı düşünülmektedir.
Tertemiz inci gibi parlayan geleceğimizin havasını simsiyah bulutlarla karşılamak aslında onların sağlıksız birey olarak yaşama başlamasına ortam hazırlamaktadır. Sizlere nerebileceğimiz bir film olan The Road adlı filmi izlemenizi tavsiye ediyoruz.